Basketbolda turnike, potaya top sürerek ya da pas alarak koşan oyuncunun iki adım attıktan sonra tek ayakla sıçrayıp topu tek elle, çoğunlukla panyaya çarptırarak potaya bırakmasıdır. Sağdan turnikede adımlar “sağ, sol, sıçra” sırasıyla atılır ve top sağ elle bırakılır; soldan turnikede ise “sol, sağ, sıçra” ile sol el kullanılır. Turnike, potaya en yakın ve en yüksek isabetli atış olduğu için basketbolda öğrenilen ilk atış türüdür.
Bu yazıda turnikenin adım adım nasıl atıldığını, iki adım kuralını, turnike çeşitlerini, en sık yapılan hataları ve evde ya da antrenmanda yapılabilecek çalışmaları bulabilirsiniz.
Turnike nedir ve neden önemlidir?
Turnike, İngilizcede “lay-up” olarak bilinen, potaya hareket halindeyken yapılan bir atıştır. Oyuncu topu potaya fırlatmaz; sıçramanın en yüksek noktasında topu yumuşak bir şekilde panyaya ya da çembere bırakır.
Turnike önemlidir, çünkü:
- En kolay sayı fırsatıdır. Hızlı hücumda ya da savunmayı geçtikten sonra potaya en yakın noktadan atılır.
- Diğer tekniklerin temelidir. Top sürme, ayak çalışması ve şut tek harekette birleşir.
- Okulda en çok öğretilen basketbol hareketidir. Beden eğitimi derslerinde ve beceri sınavlarında çoğunlukla turnike istenir.
Basketbolda kaç sayı nasıl kazanılır sorusunun cevabını Basketbol Kuralları Nelerdir? rehberimizde bulabilirsiniz.
Sağdan turnike nasıl atılır? Adım adım
Sağdan turnike, potaya sağ taraftan yaklaşırken sağ elle atılan turnikedir. Yeni başlayanlar genellikle bu turnikeyle başlar.
- Yaklaşma: Potaya sağ kanattan, yaklaşık 45 derecelik açıyla, sağ elle top sürerek yaklaşın.
- Topu toplama: Potaya iki-üç metre kala son top sürmeyi yapın ve topu iki elle kavrayın. Bu sırada sağ ayağınızla adım atın.
- İkinci adım: Sol ayağınızla kısa ve güçlü bir adım atın. Bu adım sıçrama adımıdır.
- Sıçrama: Sol ayağınızdan yukarı doğru sıçrayın, sağ dizinizi yukarı kaldırın. Sağ diz hem yükseklik kazandırır hem de topu savunmadan korur.
- Bırakma: Topu sağ elinizle yukarı taşıyın ve sıçramanın en yüksek noktasında panyadaki küçük dikdörtgenin üst sağ köşesine yumuşakça bırakın.
- Yere iniş: İki ayak üzerine dengeli inin ve ribauntu takip edin.
Akılda kalması kolay olan formül şudur: Sağ el turnikede “sağ, sol, sıçra”; sol el turnikede “sol, sağ, sıçra”. Sıçrama her zaman atış yapan elin ters ayağından yapılır.
Soldan turnike nasıl atılır?
Soldan turnike, sağdan turnikenin aynasıdır. Potaya sol kanattan sol elle top sürerek yaklaşılır, topu toplarken sol ayakla, ardından sağ ayakla adım atılır, sağ ayaktan sıçranır, sol diz yukarı kaldırılır ve top sol elle bırakılır.
Sol el turnike yeni başlayanlar için zordur; ama savunmacılar zayıf eli hemen fark eder. Yalnızca sağ elle turnike atabilen oyuncu, soldan potaya gittiğinde ya sağ eline geçmek zorunda kalır ya da topu kaybeder. Bu yüzden iki el de aynı sayıda tekrarla çalışılmalıdır.
Turnikede iki adım kuralı nedir?
Turnikedeki adımlar, basketboldaki adım (yürüme) kuralına bağlıdır. FIBA kurallarına göre oyuncu, top sürmeyi bitirip topu topladıktan sonra en fazla iki adım atabilir; sonra atış yapmalı ya da pas vermelidir.
- Sıfır adım: Oyuncu topu toplarken bir ayağı yerdeyse, o ayak adım sayılmaz. FIBA bu kuralı 2017’de getirdi.
- Üçüncü adım adım hatasıdır. İkinci adımdan sonra yere tekrar basılırsa hakem adım hatası verir ve top rakibe geçer.
- Sıçradıktan sonra top elde yere inilmez. Top elde sıçrayıp topu bırakmadan yere inmek de adım hatasıdır.
Yeni başlayanların en sık yaptığı hata, son top sürmeyi erken bitirip potaya üç adımda ulaşmaya çalışmaktır. Adımları potaya olan mesafeye göre ayarlamak tekrarla öğrenilir.
Turnike çeşitleri nelerdir?
| Turnike çeşidi | Nasıl yapılır? | Ne zaman kullanılır? |
|---|---|---|
| Panyalı turnike | Top panyadaki dikdörtgenin üst köşesine çarptırılır | Potaya yandan yaklaşırken; en güvenli turnike |
| Alttan bırakma (finger roll) | Avuç yukarı bakar, top parmak uçlarından yuvarlanarak bırakılır | Hızlı hücumda, savunma arkada kaldığında |
| Ters turnike | Potanın altından geçilir, top diğer taraftan atılır | Savunmacı pota önünü kapattığında |
| Güç turnikesi (power lay-up) | Son adımda iki ayakla durulur, iki ayaktan sıçranır | Pota altında temas beklenen durumlarda |
| Euro step | İki adımda sağa ve sola yön değiştirilir | Savunmacı önde beklediğinde |
Yeni başlayan bir oyuncu önce panyalı turnikeyi iki elle de rahatça atabilmelidir. Diğer çeşitler temel turnike oturduktan sonra çalışılır.
Turnikede en sık yapılan hatalar
- Yanlış ayakla sıçramak: Sağ el turnikede sağ ayaktan sıçramak dengeyi bozar ve topu savunmaya açık bırakır.
- Topu fırlatmak: Turnike bir atış değil bırakıştır. Top sert atılırsa panyadan sekip uzaklaşır.
- Panyayı kullanmamak: Yandan yaklaşırken panya, isabeti en çok artıran yardımcıdır.
- Potanın altına fazla girmek: Sıçrama noktası potanın çok altında olursa açı kaybolur ve top çembere çarpar.
- Gözü potadan ayırmak: Bakışlar son adımdan itibaren panyadaki hedef noktada olmalıdır.
- Yalnızca güçlü elle çalışmak: Zayıf el çalışılmazsa oyuncu sahanın yarısında etkisiz kalır.
Potaya yaklaşırken topu doğru sürmek için Basketbolda Top Sürme Teknikleri yazımıza göz atabilirsiniz.
Turnike nasıl çalışılır? 4 basit drill
- Tek adım turnike: Potanın sağ önünde durun, yalnızca sol ayakla tek adım atıp sıçrayın ve sağ elle topu bırakın. Sıçrama ayağını ve el hareketini oturtur.
- Yürüyerek turnike: Top sürmeden, topu elde tutarak “sağ, sol, sıçra” adımlarını yürüyerek çalışın. Adımlar oturunca hızı artırın.
- Top sürerek turnike: Üç noktalık çizgiden top sürerek başlayın, her iki taraftan 10’ar turnike atın.
- Mikan drilli: Potanın hemen altında durup sağ elle sağdan, sol elle soldan durmadan art arda kısa turnikeler atın. Pota altında iki eli birden geliştirir.
Haftada iki-üç kez yapılan 10 dakikalık bir turnike çalışması, birkaç hafta içinde belirgin gelişim sağlar. Turnikenin ardından orta mesafe ve uzak şutlara geçmek için Basketbolda Şut Nasıl Atılır? yazımızı okuyabilirsiniz.
Çocuklar turnikeyi kaç yaşında öğrenebilir?
Çocuklar genellikle 7-8 yaşından itibaren turnike adımlarını öğrenebilir. Bu yaşta çember çocuğun boyuna göre yüksek olduğu için alçak potalar ve küçük toplar kullanmak öğrenmeyi kolaylaştırır. Önce adımlar topsuz, sonra topu elde tutarak, en son top sürerek çalışılır. Yaşa göre hangi becerilerin öne çıktığını Çocuklar Kaç Yaşında Basketbola Başlamalı? yazımızda bulabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Basketbolda turnike nedir?
Potaya koşarak yaklaşan oyuncunun iki adım attıktan sonra tek ayakla sıçrayıp topu tek elle potaya bırakmasıdır. İngilizcede lay-up olarak bilinir.
Turnikede kaç adım atılır?
Topu topladıktan sonra iki adım atılır, ikinci adımdan sıçranır. Topu toplarken yerde olan ayak sıfır adım sayılır.
Sağ el turnikede hangi ayaktan sıçranır?
Sol ayaktan sıçranır. Adım sırası “sağ, sol, sıçra”dır. Sol el turnikede ise sağ ayaktan sıçranır.
Turnikede top panyaya mı atılır?
Potaya yandan yaklaşırken top panyadaki küçük dikdörtgenin üst köşesine bırakılır. Potaya tam karşıdan gelindiğinde top doğrudan çembere bırakılabilir.
Turnikede adım hatası ne zaman verilir?
Topu topladıktan sonra üçüncü adım atılırsa ya da top elde sıçrayıp topu bırakmadan yere inilirse adım hatası verilir.
Turnike kaç sayıdır?
Turnike pota yakınından atıldığı için 2 sayıdır. Atış sırasında faul yapılır ve top girerse oyuncu ek olarak 1 serbest atış kullanır.
Doğru tekniği baştan öğrenin
Turnike basit görünür; ama yanlış ayakla sıçramak ya da yalnızca bir elle atmak gibi alışkanlıklar ilk aylarda yerleşir ve sonradan düzeltmesi zaman alır. Gencer Baytimur Basketbol Akademisi’nde sporcular turnikeyi ve diğer temel teknikleri, yaşlarına uygun drillerle uzman antrenörlerden öğrenir. Kayıt ve deneme antrenmanı için bizimle iletişime geçebilir veya iletişim sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
📞 0507 577 37 70
Daha fazlası için Instagram sayfamızı takip edebilirsiniz.
by